Niniejszy poradnik przedstawia kluczowe obowiązki wynikające z unijnych rozporządzeń REACH oraz CLP dla trzech typów podmiotów: producentów wyrobów na terenie UE, importerów wyrobów spoza UE oraz sprzedawców/dystrybutorów. Skupiamy się na wyrobach takich jak elektronika z bateriami czy pachnące zabawki, które zawierają substancje chemiczne (np. elektrolit w baterii, kompozycje zapachowe).
W każdym przypadku obowiązki obejmują zarządzanie chemikaliami w wyrobie – identyfikację i komunikację informacji o substancjach chemicznych (REACH) oraz klasyfikację, oznakowanie i pakowanie niebezpiecznych chemikaliów (CLP). Poniższe sekcje omawiają wymagania dla poszczególnych ról, w języku formalnym doradczym, tak aby ułatwić Państwu spełnienie wymogów prawa.

Jako producent wyrobu w Unii Europejskiej są Państwo odpowiedzialni za zapewnienie, że Państwa produkt spełnia wymagania REACH i CLP zanim trafi na rynek. Poniżej przedstawiamy najważniejsze obowiązki producenta:
Identyfikacja SVHC w wyrobie: Ustalenie, czy Państwa wyrób zawiera jakiekolwiek substancje wzbudzające szczególnie duże obawy (SVHC) z listy kandydackiej (Candidate List) w stężeniu powyżej 0,1% masy. Jeśli tak, mają Państwo obowiązek poinformować o tym odbiorców produktu (np. dalszych użytkowników przemysłowych) oraz konsumentów na żądanie. Zgodnie z art. 33 REACH, dostawca wyrobu zawierającego SVHC >0,1% wagowo musi przekazać odbiorcy informacje pozwalające na bezpieczne użycie wyrobu (co najmniej nazwę tej substancji), a konsumentowi udostępnić takie informacje w terminie 45 dni od otrzymania żądania. Informacje te powinny pozwalać na bezpieczne stosowanie produktu i obejmować przynajmniej nazwę danej substancji niebezpiecznej. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie SVHC w stężeniu >0,1% – nie ma wymogu informowania o innych substancjach poniżej tego progu
Obowiązek rejestracji dotyczy sytuacji, gdy łączna ilość uwalnianej substancji przekracza 1 tonę rocznie na producenta oraz gdy substancja ta nie została wcześniej zarejestrowana do tego zastosowania.
Przykładowo, jeżeli zabawka zapachowa emituje określony związek zapachowy, a emisja ta jest zamierzona i przekracza próg tonażowy, producent musi zarejestrować tę substancję (chyba że dostawca substancji już dokonał rejestracji dla takiego zastosowania).
Notyfikacja SVHC do ECHA: Zgodnie z art. 7(2) REACH, jeśli wyrób produkowany w UE zawiera SVHC z listy kandydackiej w stężeniu >0,1% i w ilości łącznej >1 tony rocznie (na producenta), należy dokonać zgłoszenia tej substancji do Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA).
Notyfikacja taka (tzw. notification of substances in articles) musi zostać złożona w terminie 6 miesięcy od dodania danej substancji do listy kandydackiej. W zgłoszeniu przekazuje się m.in. dane identyfikujące firmę, informacje o substancji (wraz z numerem rejestracyjnym, jeśli dostępny), tonarz oraz opis zastosowania substancji w wyrobie. Obowiązek zgłoszenia nie dotyczy substancji już zarejestrowanych do danego zastosowania ani przypadków, gdy narażenie na daną substancję w wyrobie może zostać wykluczone.
Zgłoszenie wyrobu do bazy SCIP: Od 5 stycznia 2021 r. każdy dostawca wyrobu wprowadzający na rynek UE produkt zawierający SVHC (>0,1% wag.) ma obowiązek przekazać informację o tym wyrobie do bazy SCIP (Substances of Concern In Products) prowadzonej przez ECHA.
Jako producent (pierwszy dostawca w łańcuchu) muszą Państwo przesłać do ECHA dane dotyczące wyrobu i obecnej w nim substancji SVHC. Informacje z bazy SCIP są publicznie dostępne dla podmiotów gospodarujących odpadami oraz konsumentów, zapewniając transparentność na etapie odpadów. Zgłoszenie SCIP uzupełnia obowiązki informacyjne z art. 33 REACH – zapewnia, że informacja o niebezpiecznych substancjach w produkcie dotrze również do służb zajmujących się odpadami i recyklingiem.
Uwaga: obowiązek zgłoszenia SCIP spoczywa na pierwszym wprowadzającym wyrób na rynek UE (producent lub importer), a kolejni dostawcy mogą posługiwać się istniejącym wpisem SCIP
W praktyce oznacza to umieszczenie na opakowaniu lub na samym wyrobie (jeśli to możliwe) odpowiednich etykiet z piktogramami ostrzegawczymi, hasłem ostrzegawczym, zwrotami H i P oraz wszelkimi innymi wymaganymi elementami etykiety CLP.
Etykieta musi być w języku kraju docelowego (np. w języku polskim dla produktów sprzedawanych w Polsce). Ponadto opakowanie musi zabezpieczać przed niepożądanym uwolnieniem substancji (np. szczelność baterii) oraz spełniać ewentualne dodatkowe wymogi (np. ostrzeżenia dotykowe dla niewidomych, zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci – jeżeli są wymagane dla danej klasy zagrożenia).

Importer, czyli podmiot sprowadzający wyrób spoza obszaru UE, przejmuje na siebie zasadniczo obowiązki analogiczne do producenta unijnego. Z prawnego punktu widzenia import to wprowadzenie produktu na rynek UE, co wiąże się z koniecznością pełnej zgodności z przepisami REACH i CLP. Poniżej zestawiamy obowiązki importera:
Importer powinien więc pozyskać od zagranicznego producenta dane o ewentualnych SVHC i zapewnić, że klienci w UE otrzymają stosowne komunikaty (np. w dokumentacji produktowej lub na żądanie). Należy pamiętać, że każdy dostawca w łańcuchu (w tym importer) objęty jest art. 33 REACH – brak przekazania informacji o SVHC stanowi naruszenie przepisów.
Jeżeli zagraniczny producent nie przeprowadził rejestracji (np. poprzez wyznaczenie jedynego przedstawiciela w UE), wówczas obowiązek rejestracji spoczywa na importerze. Dotyczy to sytuacji, gdy ilość importowanej substancji (uwalnianej z wyrobu) przekracza 1 tonę rocznie. Importer powinien skontaktować się z dostawcą spoza UE w celu uzyskania niezbędnych danych do rejestracji lub zapewnić, że producent spoza UE ustanowił Only Representative w UE, który dokona rejestracji w jego imieniu.
(Uwaga: Obowiązki importera wyrobów nie zwalniają z przestrzegania innych wymagań REACH, takich jak ograniczenia z załącznika XVII czy wymóg uzyskania zezwoleń dla substancji z załącznika XIV, jeżeli miałyby zastosowanie do zawartych w wyrobie chemikaliów. Należy upewnić się, że importowany produkt nie narusza żadnych zakazów ani limitów – np. ograniczeń dotyczących ftalanów w zabawkach, kadmu w bateriach itp. – choć zagadnienia te wykraczają poza zakres niniejszego poradnika.)
Następnie musi zagwarantować, że etykieta ostrzegawcza jest zgodna z wymaganiami – zawiera odpowiednie piktogramy (np. symbol żrący), hasło ostrzegawcze (np. „Niebezpieczeństwo”), zwroty H (np. H314 powoduje poważne oparzenia skóry) i zwroty P (np. P264 myć ręce dokładnie po użyciu) – oraz że informacje te są w języku polskim (dla rynku PL).
Opakowanie lub sam produkt (jeżeli to on jest opakowaniem chemikalium, jak bateria) nie może być udostępniony odbiorcom, jeśli nie posiada poprawnej etykiety CLP w języku lokalnym.
SDS musi być w języku kraju przeznaczenia (np. polskim) i zawierać komplet informacji zgodnych z załącznikiem II do REACH. Importer powinien także sprawdzić, czy otrzymane od producenta zagranicznego karty charakterystyki spełniają unijne wymagania, i w razie potrzeby je zaktualizować. Brak SDS w wymaganych przypadkach lub dostarczenie niekompletnej SDS stanowi naruszenie obowiązków CLP/REACH
W praktyce wymaga to skontrolowania, czy opakowania dostarczone przez producenta spoza UE spełniają wymogi – w razie braków importer musi przepakować lub poprawić etykiety przed dystrybucją. Należy również pamiętać o innych przepisach komplementarnych, np. oznakowaniu baterii znakiem selektywnej zbiórki odpadów (przekreślony kosz) i symbolem chemicznym metalu ciężkiego (Pb, Cd, Hg) zgodnie z odrębnymi regulacjami – jednak tego typu wymogi wynikają z dyrektywy bateryjnej, nie z CLP.

Dystrybutor lub sprzedawca detaliczny, choć nie wprowadza nowego produktu na rynek po raz pierwszy, również ma istotne obowiązki w łańcuchu dostaw.
Jako dostawca wyrobu musi upewnić się, że nie zostanie przerwany przepływ informacji o niebezpiecznych substancjach, a produkt jest odpowiednio oznakowany, zanim trafi do kolejnego odbiorcy lub konsumenta.
Przekazywanie informacji o SVHC dalej w łańcuchu dostaw: Zgodnie z art. 33 REACH dystrybutor (podobnie jak producent i importer) jest dostawcą wyrobu i ma obowiązek przekazywać informację o obecności substancji SVHC >0,1% kolejnym odbiorcom biznesowym. Oznacza to, że jeśli otrzymali Państwo od swojego dostawcy (np. producenta lub importera) informację o tym, że wyrób zawiera daną substancję z listy kandydackiej, muszą ją Państwo niezwłocznie udostępnić dalszym odbiorcom (np. sklepom detalicznym, klientom przemysłowym).
Informacja ta powinna zawierać przynajmniej nazwę substancji SVHC oraz dane pozwalające na bezpieczne używanie wyrobu. Ważne jest, aby dystrybutor utrzymał ciągłość przekazywania tych danych – nie można zatrzymywać informacji o niebezpiecznych chemikaliach „dla siebie”. W praktyce może to oznaczać dołączenie do produktu odpowiedniej noty informacyjnej lub zamieszczenie stosownej informacji w dokumentach sprzedaży.
Informowanie konsumentów: Jeżeli sprzedają Państwo wyrób konsumentowi finalnemu (np. sprzedaż detaliczna elektroniki czy zabawek), mają Państwo obowiązek odpowiedzieć na zapytanie konsumenta o obecność SVHC w tym produkcie w ciągu 45 dni. Konsument ma prawo zapytać, czy produkt zawiera jakąkolwiek substancję z listy kandydackiej powyżej 0,1% – a Państwo jako sprzedawca/dystrybutor muszą bezpłatnie udzielić dostępnych informacji (przynajmniej nazwy substancji i informacji umożliwiających bezpieczne użytkowanie) w ustawowym terminie.
Warto zatem samemu zawczasu uzyskać od dostawcy (producenta/importera) deklarację lub informację o SVHC w wyrobie, aby móc rzetelnie odpowiedzieć klientowi. Niedopełnienie obowiązku udzielenia informacji konsumentowi stanowi naruszenie przepisów REACH.
SCIP – korzystanie z istniejących zgłoszeń: Dystrybutor formalnie również podlega wymogowi zgłaszania do bazy SCIP (jako „każdy podmiot wprowadzający wyrób do obrotu w UE”), ale w praktyce może polegać na zgłoszeniu dokonanym przez producenta lub importera. Prawo definiuje dostawcę wyrobu szeroko (obejmuje także dystrybutorów), jednak odpowiedzialność za dokonanie wpisu SCIP spoczywa na pierwszym dostawcy – kolejne podmioty mogą korzystać z informacji już wprowadzonych.
Jako dystrybutor powinni Państwo zweryfikować, czy Państwa dostawca (producent/ importer) dokonał zgłoszenia SCIP dla wyrobu zawierającego SVHC >0,1%. Można np. poprosić dostawcę o podanie numeru zgłoszenia SCIP lub stosowne oświadczenie. Dzięki temu, jeśli organy kontrolne zapytają o SCIP, mogą Państwo wykazać, że wymóg został spełniony przez uprawniony podmiot.
W razie gdyby produkt nie był jeszcze zgłoszony (np. gdy nabywają Państwo wyrób od innego dystrybutora, który zaniedbał ten obowiązek, a producent jest spoza UE), należy rozważyć dokonanie zgłoszenia – choć zasadniczo sytuacje takie powinny być rozwiązywane na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw.
Nie wprowadzanie do obrotu produktów nieoznakowanych: Dystrybutor ponosi odpowiedzialność za to, aby na rynek nie trafiły produkty chemiczne bez właściwych etykiet CLP. Innymi słowy, nie wolno sprzedawać (ani oferować) dalej substancji lub mieszanin (w tym zawartych w wyrobach), które:
– nie mają etykiety zgodnej z CLP,
– nie są oznakowane w języku kraju sprzedaży, lub;
– mają przeterminowane lub nieczytelne oznaczenia zagrożeń
Przed przekazaniem produktu kolejnemu odbiorcy powinni Państwo sprawdzić, czy na opakowaniu znajdują się wymagane piktogramy i informacje w odpowiednim języku. Dotyczy to np. sprzedaży baterii zawierających niebezpieczny elektrolit – opakowanie baterii (lub sama bateria) powinno mieć ostrzeżenia w języku polskim, jeśli jest sprzedawana w Polsce.
Jeżeli stwierdzą Państwo braki (np. etykieta obcojęzyczna lub brak symboli), nie należy udostępniać takiego towaru klientom – konieczne jest uprzednie uzupełnienie oznakowania we współpracy z dostawcą lub samodzielnie, przejmując wówczas obowiązki klasyfikacyjno-oznaczeniowe. nie mają etykiety zgodnej z CLP,
Obowiązek ten wynika z art. 31 REACH, który nakłada go na każdy podmiot dostarczający substancję lub mieszaninę niebezpieczną. W praktyce dystrybutor powinien dołączyć SDS przy pierwszej dostawie produktu zawierającego np. niebezpieczny elektrolit lub udostępnić ją w formie elektronicznej. Dystrybutor musi także zadbać, by przekazywane SDS i etykiety były spójne i aktualne – jeśli np. otrzyma zaktualizowaną kartę od swojego dostawcy, powinien niezwłocznie zacząć przekazywać ją dalej.
Brak modyfikacji klasyfikacji/oznakowania: Jeżeli dystrybutor nie dokonuje żadnych zmian chemicznych ani repackage produktu (tj. sprzedaje go dalej w niezmienionej postaci i oryginalnym opakowaniu), nie ciąży na nim obowiązek ponownej klasyfikacji.
Nie powinien jednak modyfikować ani usuwać oryginalnych etykiet. W przypadku gdy dystrybutor decyduje się na rebranding lub przepakowanie (np. przelewanie chemikaliów do własnych opakowań, naklejanie własnej marki zamiast etykiety producenta), automatycznie staje się „dalszym użytkownikiem” w rozumieniu CLP i musi sam zadbać o pełną zgodność z CLP (tj. dokonać klasyfikacji, oznakować i opakować we własnym zakresie).
Standardowo jednak większość dystrybutorów jedynie przekazuje dalej zapakowane produkty – w takim przypadku ich rola sprowadza się do weryfikacji, że nic w trakcie dystrybucji nie naruszyło zgodności (np. etykiety nie uległy zniszczeniu, a informacje są nadal czytelne).
Komunikacja w łańcuchu dostaw: Dystrybutor, będąc ogniwem pośrednim, powinien aktywnie uczestniczyć w utrzymaniu komunikacji o zagrożeniach w dół i w górę łańcucha dostaw. Oznacza to, że wszelkie istotne informacje otrzymane od dostawcy (np. zmiana klasyfikacji mieszaniny, nowe środki ostrożności) powinny zostać przekazane klientom.
Jeśli klient zgłasza istotne informacje zwrotne (np. incydenty bezpieczeństwa), dystrybutor powinien przekazać je z powrotem dostawcy lub producentowi. CLP jest ściśle powiązane z REACH w zakresie przepływu informacji – etykiety i SDS muszą wzajemnie się uzupełniać, a każdy podmiot ma obowiązek niezakłócania tego przepływu. Innymi słowy, dystrybutor dba o spójność informacji: produkt sprzedawany musi mieć taką samą klasyfikację i oznakowanie, z jaką został otrzymany, chyba że istnieją uzasadnione powody aktualizacji zgodnej z prawem.
Zapraszamy na bezpłatną konsultację, w trakcie której omówimy Państwa problemy, cele oraz możliwości.
